De opdracht van... Adem Ilazi bij de gemeente Alblasserdam

E&M’er Adem Ilazi is bij de gemeente Alblasserdam actief als adviseur verbijzonderde interne controle (VIC). Adem reviewt en toetst processen in het kader van de jaarrekening en de rechtmatigheidsverantwoording met als doel fouten, onrechtmatigheden of risico's vroegtijdig te signaleren en structureel te verbeteren. In hoeverre is de organisatie daadwerkelijk 'in control'?

In deze blog vertelt E&M’er Adem meer over deze uitdagende opdracht.

Terug naar overzicht

De opdracht van Adem richt zich op het reviewen en toetsen van processen in het kader van de jaarrekening en de rechtmatigheidsverantwoording. Adem toetst en reviewt of processen zó zijn ingericht en uitgevoerd dat ze voldoen aan relevante wet- en regelgeving, financiële kaders en interne afspraken – met als doel om fouten, onrechtmatigheden of risico’s vroegtijdig te signaleren en structureel te verbeteren. Het doel is om helder te maken in hoeverre de organisatie daadwerkelijk ‘in control’ is – niet alleen op papier, maar vooral in de dagelijkse praktijk.

Doorontwikkelen in een brede context
Alblasserdam is een relatief kleine gemeente met korte, duidelijke lijnen. Die schaal biedt voordelen: weinig hiërarchie, snelle besluitvorming, en direct contact tussen verschillende lagen in de organisatie. Dat werkt prettig en efficiënt. Tegelijkertijd staat de organisatie niet stil. Er is een sterke wil om door te ontwikkelen, ook als het gaat om interne beheersing en governance. Die ontwikkeling vindt plaats in een bredere context: maatschappelijke opgaven worden complexer, de druk op gemeenten neemt toe, regelgeving verandert continu, en financiële ruimte staat steeds verder onder druk. Als gevolg van die financiële heroverwegingen neemt bij inwoners de behoefte toe aan meer inzicht in lokale keuzes. Ze willen beter begrijpen wát er besloten wordt, waarom bepaalde dingen wél of niet gebeuren, en verwachten daarbij transparantie en duidelijke onderbouwing en keuzes die passen bij hun leefwereld.

VIC als strategisch hulpmiddel
Precies in die context krijgt de verbijzonderde interne controle (VIC) een steeds belangrijkere rol. Waar het voorheen vaak werd gezien als een instrument om de accountant te bedienen, is het nu een integraal onderdeel van het bestuurlijke proces. Daarmee wordt VIC een middel voor continue verbetering – geen vinklijst achteraf, maar een strategisch hulpmiddel om beter te sturen en te verantwoorden. Het gaat om inzicht, bewustwording en het versterken van de professionele standaard binnen de organisatie. Zeker met de komst van de rechtmatigheidsverantwoording, waarbij het college sinds 2023 zelf verantwoordelijk is voor het afleggen van verantwoording over de rechtmatigheid van het financieel handelen, is de rol van VIC structureel verschoven. Een goed ingerichte derde lijn geeft het college niet alleen comfort, maar ook de inhoudelijke onderbouwing om transparant en met vertrouwen verantwoording af te leggen richting raad, samenleving en toezichthouders.

1 2

VIC als veranderinstrument
De samenwerking met team Financiën is hierin cruciaal. Zij zorgen voor de financiële basis: de jaarrekeningcijfers, de rapportages, de begrotingen. De opdracht van Adem sluit daarop aan door te toetsen of de processen die aan die cijfers ten grondslag liggen voldoende rechtmatig en beheersbaar zijn ingericht. Adem werkt veel samen met de concerncontroller en de directie, waarbij hij fungeert als kritische gesprekspartner.
Tegelijkertijd raakt VIC vrijwel alle onderdelen van de organisatie – van het sociaal domein tot bedrijfsvoering, van inkoop tot subsidies. Adem spreek veel teamleiders en proceseigenaren, en dat levert niet alleen controles op, maar ook waardevolle gesprekken over eigenaarschap, verantwoordelijkheden en verbetering. Dat maakt VIC ook tot een veranderinstrument: je maakt risico’s bespreekbaar en zet beheersing op de agenda.

Realistische ambitie
Uitdagingen zijn er uiteraard ook. De ambitie om te professionaliseren is groot, maar de realiteit van een kleine organisatie vraagt om scherpe keuzes. Je kunt niet overal tegelijkertijd meters maken, en dus is het belangrijk om realistisch te blijven: wat levert echt verbetering op? Wat is werkbaar, en wat moet even wachten? Het vraagt een pragmatische aanpak – en ook durf om dingen klein te houden waar dat kan. Adem: "Ik ben niet van de papieren tijgers, maar van wat werkt!"

De visie van Adem op interne beheersing? “Interne beheersing gaat niet over controle om het controleren, maar over grip krijgen zonder de organisatie te verlammen.”